Για τις ανακρίβειες περί της καταγωγής του Διονυσίου Σολωμού

180216-solomosΜου ζητήθηκε από την πρωτοβουλία “λάβαρο 21”  να μιλήσω για την καταγωγή του Διονυσίου Σολωμού και λοιπά θέματα εξ’ αιτίας της αναφοράς του δημοσιογράφου Μπογδάνου

Δεν υπάρχει πουθενά αναφορά ότι ο Σολωμός ήταν ομοφυλόφιλος. Ξέρουμε ότι ήταν άνθρωπος μονήρης. Αυτό δεν σημαίνει ότι είχε τάσεις ομοφυλοφιλικές. Όσο αφορά τον αλκοολισμό, πράγματι υπήρξε αλκοολικός αλλά στα τελευταία χρόνια της ζωής του εξ’ αιτίας της δικαστικής διαμάχης που είχε με τον ετεροθαλή αδελφό του Ιωάννη Λεονταράκη για θέματα περιουσιακά. Σε αυτήν την διαμάχη αναγκάστηκε να συγκρουστεί με την μητέρα του που υποστήριζε τον ετεροθαλή αδελφό του και αυτό τάραξε την ευαίσθητη ψυχοσύνθεσή του. Ωστόσο δεν ήταν κάποιος μέθυσος που έκανε άσωτη ζωή. Όσο αφορά την καταγωγή του είναι ελληνική.

Υπάρχουν αναφορές πως εστία της οικογένειας ήταν στην Βενετία από το 715 και το αρχικό όνομα τους ήταν Βαρβολάνοι (Διονυσίου Σολωμού Απαντα τα ευρισκομενα. Τυπογραφείο Σακελλαρίου, Αθήνα 1901 σελ.ζ΄). Το όνομα Σολωμός το συναντούμε κατά άλλους το 1697 σε διάταγμα Δόγη της Βενετίας όπου αναφέρεται ότι ο Ιωάννης Αρσένιος Σολωμός πέρασε από την Κρήτη στον Μωριά.(Πηγή: όπως παραπάνω,σελ. ή. ). Ο Σπανάκης που εμπλέκει τους Σολωμούς με εβραϊκή καταγωγή υποστηρίζει πως το όνομα Σολωμός απαντάται στον Χάνδακα της Κρήτης και πως υπάρχει σε συμβόλαιο του 1271 στα βενετικά αρχεία ενός Salomo γιο του Sambat που ήταν Eβραίος τοκογλύφος.ΌΜΩΣ ΔΕΝ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ ΑΠΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΑΥΤΟ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΒΕΝΕΤΣΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣΤΩΝ SALAMONE ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. Λέει χαρακτηριστικά ότι: Το κύριο αυτό όνομα έγινε οικογενειακό αργότερα και ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΟ είναι οι μετέπειτα βενετσάνικες και κρητικές οικογένειες Salamone της Κρήτης να προέρχονται από εβραϊκές οικογένειες. οι οποίες ΙΣΩΣ για να αποκτήσουν δικαιώματα και αξιώματα που δεν είχαν ως εβραίοι εκχριστιανίστηκαν, διατήρησαν όμως το όνομά τους φυσικά¨ (Πηγή: Στέργιος Σπανάκης, η οικογένεια των Σολομών της Κρήτης, Κρητικά χρονικά,1958 σελ. 415). Πέραν του ότι δεν εκφράζει βεβαιότητα αλλά πιθανότητα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να πιστέψουμε ότι οι Εβραίοι εκχριστιανίστηκαν, καθώς γνωρίζουμε ότι οι Εβραίοι είναι εξαιρετικά φανατισμένοι με την θρησκεία τους. Επίσης είναι περίεργο πως δεν διατήρησαν την γλώσσα τους ακόμα και αν υποθέσουμε ότι έγιναν χριστιανοί…
Ακόμα και ο Πετρόπουλος που ανέφερε ο Μπογδάνος δεν προσκομίζει συγκεκριμένα στοιχεία και απλά αναφέρει στο βιβλίο του Κουραδοκοφτης εκδόσεις Νεφέλη τα ακόλουθα:
α) Ότι τα Χανιά ήταν μια εβραϊκή πόλη 100% (σελ. 156)
β) Πως πρόγονός του ήταν ο Ιάκωβος Σάλαμών, ο οποίος ήταν εβραίος και τον αναφέρει ο Σάθας (σελ 155)
γ) Ότι ο ιστοριοδίφης Ζώης βάζει τα πράγματα στην θέση τους και πως ο Ιακωβος Σαλαμών ήτανε στην Πάδοβα το 1572 και πως αναφέρει και άλλη μια οικογένεια με το όνομα Σαλομόν το 1687.
Στα παραπάνω λοιπόν γραφόμενα του Πετρόπουλου βλέπουμε:
α) Έλλειψη παντελούς αντικειμενικότητας από το γεγονός πως παρουσιάζει τα Χανία με ποσοστό 100% να κατοικείται από Εβραίους! Δεν προσκομίζει κανένα στατιστικό στοιχείο ή αναφορά για αυτό. Το ότι υπήρχαν Εβραίοι στην Κρήτη δεν σημαίνει ότι συνιστούσαν πλειοψηφία στις πόλεις..
β) Ο Σαθάς δεν αναφέρει πουθενά ότι ο Ιάκωβος Σαλαμών ήταν Εβραίος. Αυτό το αναφέρει ο Πετρόπουλος σε σχόλιο του μέσα σε παρένθεση. Συγκεκριμένα η έκφραση του Πετρόπουλου στο βιβλίο του Κουραδοκόφτης στην σελ 155 αναφέρει: “Σε παλιό έντυπο διαβάζω Conte Dionisio Salamon Corfu 1822 στις βιογραφίες (1453-1821) του Σάθα δεν συμπεριλαμβάνεται ο Σολομός αφού ο ύμνος δημοσιεύθηκε το 1822. Όμως ο Σάθας αναφέρει τον κρητικό (καταφανώς Εβραίο) Ιάκωβο Σάλαμων”. Βλέπουμε λοιπόν πως την παρένθεση την έχει προσθέσει ο Πετρόπουλος για την εβραϊκή καταγωγή του Ιακώβου Σάλαμων και δεν τον ονοματίζει Εβραίο ο Σάθας. Πέραν τούτου ο ιστοριοδίφης Ζώης τον οποίο αναφέρει ο Πετρόπουλος γράφει για τον Ιάκωβο Σάλαμων: Ιάκωβος. Λόγιος, γεννηθείς εν Χάνδακι τω 1626 και εκπαιδευθείς εν Παταβίω. Επανελθών εις Κρήτην εγένετο δομινικανός μοναχός, αλλά μετά την εισβολήν των Τούρκων εις την νήσον απεδήμησεν εις Ιταλίαν. (Μεγάλη ελληνική εγκυκλοπαίδεια τόμος ΚΑ’ σελίδα 475). Συνεπώς δεν υπάρχει ούτε εδώ αναφορά περί Εβραίου Ιακώβου Σάλαμων.
γ) Ο Πετρόπουλος ισχυρίζεται ότι ιστοριοδίφης Ζώης βάζει τα πράγματα στην θέση τους. Όμως Ο Πετρόπουλος στο κείμενο που παραθέτει στο βιβλίο του Κουραδοκόφτης για τα λεγόμενα του Ζώη δεν υπάρχει καμία αναφορά σε εβραϊκή καταγωγή. Ο Ζώης όπως αναφέρει και ο Σπανάκης, συναντά το όνομα Σολωμός το 1270 και υποστηρίζει πως παλιά οι Σολομοί είχαν το όνομα των Βορβολάνων. Μάλιστα ο Ζώης υποστηρίζει πως το 1026 ο δόγης Πέτρος άλλαξε το επώνυμό του σε Salamon (Κουραδοκόφτης σ.156) .
Ο ίδιος ο Πετρόπουλος μιλάει στην σελίδα 155 του βιβλίου του πως το όνομα του ψαριού στα λατινικά είναι salmo και οτι από αυτό προήλθε το ιταλικό salmone. Ωστόσο χωρίς να μας εξηγεί το γιατί απορρίπτει την θεωρία το όνομα του Σολωμού να προήλθε από την λατινογενής αυτή λέξη. Το μόνο που αναφέρει είναι ότι υπάρχει η εκδοχή του salmo ως ψαλμός.
O Καθηγητής Τωμαδάκης πάλι δεν εκφράζει απόλυτη σιγουριά για την εβραϊκή καταγωγή. Αναφέρει ότι είναι πιο πιθανή η εβραϊκή προέλευση του ονόματος, όχι όμως βασιζόμενος σε κάποιο έγγραφο αλλά εκ του εβραϊκού ονόματος Σολομών. Παρουσιάζει όμως και την εκδοχή το όνομα να προέρχεται από το Capo Salamon δηλαδή το ακρωτήριο Σάλαμων και ότι χώρα γενέσεως των Σάλαμων είναι η Σητεία. Πέραν τούτου αναφέρει την διαθήκη της πρόγιαγιάς του Σολωμού Ανεζήνας στην οποία αναφέρει για τον άνδρα της και προπάππο του Διονυσίου Σολωμού Φραγκίσκο ότι καταγόταν από το Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης δηλαδή τον Χάνδακα. Δεν αναφέρει δηλαδή ΄΄οτι αυτή ή ο προπάππος του Σολωμού ήταν Εβραίοι στην καταγωγή αλλά από τον Χάνδακα. Επίσης σε αντίθεση με τον Σπανάκο θεωρεί ως πρώτο πρόγονο του Διονυσίου Σολωμού τον Άγγελο Σαλαμών (1372 μ.Χ) και όχι τον Salamo γιό του Sambat (1271 μ.Χ). Συνεπώς εδώ μπορεί να έχουμε την περίπτωση να υπάρχουν και Εβραίοι με τέτοιο επίθετο αλλά και Έλληνες.
Είναι πιθανόν το Σολομον να προέρχεται από το ψάρι σολομός που στα ιταλικά ονομάζεται salmone. Ξέρουμε ότι οικόσημο των Σολομών στην Ζάκυνθο ήταν το ψάρι σολομός.
Συνεπώς από τα παραπάνω μπορούμε να συνάγουμε πως: α) Δεν υπάρχει βεβαιότητα της εβραϊκής καταγωγής παρά υποθέσεις β) Οι πρόγονοι του Σολωμού δεν ονομάζουν τους εαυτούς τους Εβραίους αλλά καταγόμενους από τον Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης, δηλαδή τον Χάνδακα γ) Αν δεχθούμε ότι συνδέονται με τον οίκο των Βορβολάνων στην Ιταλία τότε ή έχουν λατινική καταγωγή ή ήταν Έλληνες της κάτω Ιταλίας (Σαλέρνο, πόλη της κάτω Ιταλίας όπως αναφέρει ο ιστοριοδίφης Ζώης) που από το Σαλέρνο πήγαν αρχικώς στην Βενετία και από εκεί πέρασαν στην Κρήτη
Η γνώμη μου είναι πως οι Σολωμοί ήταν Έλληνες εκ της Κρήτης που με την Βενετική κατάκτησή της ιταλοποίησαν το επίθετό τους από Σολωμός σε Solomon. Άλλωστε και το αρχικό όνομα των Καποδίστρια ήταν το βυζαντινό Νικηφόροι που μετατράπηκε στο ιταλογενές Vittori.

Γιώργος Καραμαδούκης

Related posts:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *